تکنیکهایی برای مدیریت ریسک

تکنیکهای مدیریت ریسک به طور گسترده می‌تواند به کنترل ریسک و تامین مالی ریسک طبقه‌بندی شود. کنترل ریسک به روشهایی اشاره دارد که فراوانی یا شدت خسارت را کاهش می‌دهد. تامین مالی ریسک به روشهایی اشاره دارد که منابع مالی برای خسارت را فراهم می‌کنند. مدیران ریسک برای رفتار با هر متغیر در معرض ریسک نوعا از ترکیبی از روشها استفاده می‌کنند.

کنترل ریسک

همانگونه که در بالا ذکر شد کنترل ریسک یک واژه کلی برای توصیف روشهایی جهت کاهش فراوانی یا شدت خسارت‌ها است. روشهای عمده کنترل ریسک شامل موارد زیر است:

  • اجتناب
  • پیشگیری از خسارت
  • کاهش خسارت

اجتناب: اجتناب یکی از روشهای کنترل ریسک است. برای مثال شما از ریسک لگدمال شدن در حوزه‌های شلوغ با دور ماندن از شلوغی اجتناب می‌کنید. شما با ازدواج نکردن از ریسک طلاق اجتناب می‌کنید و یک شرکت تجاری می‌تواند با تولید نکردن محصول از ریسک تحت تعقیب قرار گرفتن به دلیل محصول معیوب اجتناب کند.

با این حال نباید از همه ریسکها اجتناب نمود. برای مثال شما می‌توانید از ریسک فوت یا از کار افتادگی در اثر حمله هوایی، با پرواز نکردن اجتناب کنید. اما آیا این یک انتخاب عملی و مطلوب است؟ جایگزین‌ها (رانندگی یا اتوبوس یا قطار) اغلب خوشایند نیستند. اگرچه ریسک حادثه هوایی وجود دارد اما اسناد ایمنی خطوط هوایی تجاری عالی است و پرواز کردن ریسک معقولی برای پذیرش می‌باشد.

پیشگیری از خسارت: پیشگیری از خسارت قصد دارد احتمال خسارت را کاهش دهد به گونه‌ای که فراوانی خسارتها کاهش داده شود. مثالهای متعددی از پیشگیری از خسارتهای فردی می‌تواند ارائه شود. در صورتی که رانندگان دوره‌های رانندگی ایمن را بگذرانند و با احتیاط رانندگی کنند، تصادفات اتومبیل می‌تواند کاهش داده شود. در صورتی که افراد وزن خود را کنترل کنند، سیگار کشیدن را ترک کنند و وعده‌های غذایی سالم بخورند، تعداد حملات قلبی می‌تواند کاهش داده شود.

پیشگیری از خسارت برای شرکتهای تجاری نیز مهم است. برای مثال استانداردهای ایمنی سختگیرانه در هواپیماها و پروازهای تجاری خارجی می‌تواند اقدامات تروریستی را کاهش دهد. انفجار دیگ بخار می‌تواند با بازرسی‌های دوره‌ای توسط مهندسین ایمنی پیشگیری شود. حوادث شغلی می‌تواند با حذف شرایط کاری غیرایمن و اجبار قوی مقررات ایمنی کاهش داده شود و با ممنوع کردن سیگار کشیدن کارگران در ساختمانهایی که مواد قابل اشتعال بالایی در آن استفاده شده است، از آتش‌سوزی پیشگیری کرد. به طور خلاصه هدف پیشگیری از خسارت، کاهش احتمال رخ دادن خسارتها است.

کاهش خسارت: تلاشهای سختگیرانه پیشگیری از خسارت می‌تواند فراوانی خسارتها را کاهش دهد با این حال برخی خسارتها ناگزیر رخ خواهند داد. بنابراین، موضوع دوم کنترل خسارت، کاهش دادن شدت خسارت بعد از رخ دادن آن است. برای مثال، یک فروشگاه می‌تواند سیستم آب‌پاش تا آتش‌سوزی را به سرعت خاموش کند و بدین وسیله شدت خسارت را کاهش دهد. یک کارخانه می‌تواند با مواد مقاوم در برابر آتش‌سوزی ساخته شود تا خسارت آتش‌سوزی به حداقل برسد. درها و دیوارهای آتش می‌تواند برای پیشگیری از گسترش آتش‌سوزی استفاده شود و سیستم هشدار جمعی می‌تواند تعداد آسیب‌ها و فوتهای ناشی از گردباد در حال نزدیک شدن را کاهش دهد.

از دیدگاه جامعه، کنترل خسارت به دو دلیل بسیار مطلوب است. اول هزینه‌های غیرمستقیم خسارت ممکن است زیاد باشد و در برخی موارد به سادگی می‌تواند بیشتر از خسارتهای مستقیم باشد. برای مثال یک کارگر ممکن است در کار آسیب ببیند. شرکت علاوه بر مسئولیت در قبال هزینه‌های پزشکی کارگر و درصد ثابتی از درآمدها (هزینه‌های مستقیم)، ممکن است متحمل هزینه‌های غیرمستقیم قابل ملاحظه‌ای شود. یک ماشین ممکن است آسیب دیده و باید تعمیر شود، خط مونتاژ ممکن است مجبور به تعطیلی شود، درآموزش کارگر جدید برای جایگزینی کارگر آسیب دیده ممکن است هزینه‌هایی رخ دهد . یک قرارداد ممکن است به دلیل عدم بارگیری به موقع کالاها، کنسل شود. با پیشگیری از رخ دادن خسارت، هم هزینه‌های غیرمستقیم و هم هزینه‌های مستقیم کاهش می‌یابد.

دوم هزینه‌های اجتماعی خسارتها کاهش داده می‌شود. برای مثال فرض کنید کارگر مثال قبلی، در اثر حادثه فوت کند. جامعه برای همیشه کالاها و خدماتی که کارگر می‌توانست تولید کند را از دست می‌دهد. خانواده کارگر، سهم درآمد وی را از دست می‌دهد و ممکن است غم و اندوه و ناامنی اقتصادی قابل ملاحظه‌ای را تجربه کنند و خود کارگر شخصا ممکن است قبل از فوت، درد زیادی را تجربه کند. به طور خلاصه، این هزینه‌های اجتماعی می‌تواند از طریق برنامه‌های کنترل خسارت موثر کاهش داده شود.

تامین مالی ریسک

همانگونه که قبلا ذکر شد تامین مالی ریسک به روشهایی اشاره دارد که پرداخت خسارت بعد از رخ دادن آن را تامین می‌کنند. روشهای عمده تامین مالی ریسک شامل موارد زیر است:

  • نگهداری
  • انتقال‌های غیربیمه‌ای
  • بیمه
  • نگهداری: نگهداری روش مهمی برای مدیریت ریسک است. نگهداری به این معنی است که یک فرد یا شرکت تجاری، بخشی از همه خسارتهایی که می‌تواند از ریسک معین ناشی شود را نگه می‌دارد. نگهداری ریسک می‌تواند فعالانه یا منفعل باشد.

نگهداری فعال: نگهداری ریسک فعال به این معنی است که یک فرد از وجود ریسک آگاه است و عمدا برنامه‌ریزی می‌کند همه یا بخشی از آن را نگهداری کند. برای مثال یک راننده ممکن است بخواهد ریسک خسارت برخورد کوچک را با خرید بیمه‌نامه اتومبیل با کاستنی 500 دلار یا بیشتر نگه دارد. مالک خانه ممکن است بخش کوچکی از ریسک آسیب به خانه را با خرید بیمه‌نامه دارای کاستنی اساسی، نگه دارد. یک شرکت تجاری ممکن است ریسک سرقتهای کوچک توسط کارکنان، دزدی از فروشگاه یا فساد کالاهای فاسد شدنی را با خرید بیمه اموال با کاستنی قابل ملاحظه نگه دارد. در این موارد، یک تصمیم آگاهانه برای نگهداری بخشی یا همه یک ریسک معین گرفته می‌شود.

نگهداری ریسک فعال به دو دلیل عمده استفاده می‌شود. اول می‌تواند موجب پس‌انداز و صرفه‌جویی پول شود. بیمه ممکن است خریداری نشود یا ممکن است به همراه کاستنی خریداری شود. در هر صورت، اغلب صرفه‌جوئی زیادی در هزینه بیمه وجود دارد. دوم، ریسک ممکن است عمدا نگهداری شود به این دلیل که بیمه بازرگانی وجود نداشته باشد یا غیرقابل ارائه باشد.

نگهداری منفعل: ریسک می‌تواند به صورت منفعلانه نگهداری شود. ریسکهای معینی ممکن است به صورت ناشناخته به دلیل غفلت، بی‌تفاوتی، تنبلی یا شکست در شناسایی یک ریسک مهم نگهداری شده باشند. در صورتی که ریسک نگهداری شده پتانسیلی برای تخریب مالی داشته باشد نگهداری ریسک منفعل بسیار خطرناک خواهد بود. برای مثال بسیاری از کارگران دارای درآمد در مقابل ریسک از کارافتادگی کلی یا موقت بیمه نیستند. با این حال، پیامدهای مالی نامطلوب از کارافتادگی کلی و دائمی معمولا بسیار شدیدتر از پیامدهای مالی فوت آنی است. بنابراین افرادی که در مقابل این ریسک بیمه نشده‌اند از روش نگهداری ریسک استفاده می‌کنند که این روش بسیار خطرناک و نامناسب است.

خودبیمه‌گری: بحث ما در مورد نگهداری ریسک، بدون بحث کوتاهی در مورد خودبیمه‌گری کامل نخواهد شد. خودبیمه‌گری شکل خاصی از نگهداری برنامه‌ریزی شده است که از طریق آن قسمتی یا همه متغیر در معرض خسارت توسط شرکت نگهداری می‌شود. نام دیگری برای خودبیمه‌گری، خودنامین منابع است که به وضوح این ایده را توصیف می‌کند که خسارتها توسط خود شرکت تامین منابع شده و پرداخت می‌شود. برای مثال، یک شرکت بزرگ ممکن است مزایای بیمه درمانی پرداخت شده به کارکنان خود را خودبیمه‌گری کرده و تمام یا قسمتی از آن را خودش پرداخت کند.

خودبیمه‌گری در برنامه‌های مدیریت ریسک شرکتی به طور گسترده استفاده شده و عمدتا هم برای کاهش هزینه‌های خسارت و سایر هزینه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. مزایای دیگری نیز وجود دارد. خود بیمه‌گری با جزئیات بیشتر در فصل 3 بحث شده است.

به طور خلاصه، نگهداری ریسک روش مهمی برای مدیریت کردن ریسک به ویژه در برنامه‌های مدرن مدیریت ریسک شرکتی است که در فصل 3 و 4 بحث شده است. با این حال نگهداری ریسک عمدتا برای ریسکهای با فراوانی بالا و شدت پایین مناسب است که در آن خسرتهای بالقوه نسبتا کوچک است. نگهداری ریسک به جز در شرایط غیرمعمول، نباید برای نگهداری ریسکهای با فروانی پایین و شدت بالا مثل ریسک هزینه‌های پزشکی فاجعه‌آمیز، از کارافتادگی طولانی مدت یا مسئولیت قانونی مورد استفاده قرار گیرد.

انتقال‌های غیربیمه‌ای: انتقالهای غیربیمه‌ای روش دیگری برای مدیریت کردن ریسک است. ریسک به طرف دیگری به غیر از شرکت بیمه انتقال داده می‌شود. ریسک می‌تواند به روشهای متعددی انتقال داده شود که شامل موارد زیر است:

  • انتقال ریسک توسط قراردادها
  • مصون‌سازی ریسکهای قیمتی
  • سهامی کردن یک شرکت تجاری
  • انتقال ریسک توسط قراردادها: ریسکهای نامطلوب می‌تواند بر اساس قراردادها انتقال داده شود. برای مثال ریسک دستگاه تلویزیون یا استریو معیوب می‌تواند با خرید قرارداد خدمات به خرده‌فروش انتقال داده شود که خرده‌فروش را مسئول همه تعمیرات بعد از اتمام گارانتی می‌کند. ریسک افزایش اجاره می‌تواند با اجاره بلندمدت به صاحبخانه انتقال داده شود. ریسک افزایش قیمت هزینه‌های ساخت و ساز با داشتن قیمت تضمین شده در قرارداد می‌تواند به سازنده انتقال داده شود.

نهایتا ریسک می‌تواند توسط یک شرط نگهداری بی‌ضرر انتقال داده شود. برای مثال اگر تولیدکننده داربست، شرط نگهداری بی‌ضرر را در قرارداد با خرده‌فروش وارد کند، خرده‌فروش توافق می‌کند عدم زیان تولیدکننده در موارد ریزش داربست و آسیب دیدن فرد را حفظ کند.

مصون‌سازی ریسکهای قیمتی: مصون‌سازی ریسکهای قیمتی مثال دیگری از انتقال ریسک است. مصون‌سازی روشی برای انتقال دادن ریسک نوسانات نامطلوب قیمتی به سوداگران از طریق خرید و فروش قراردادهای آتی در یک بورس سازمان‌یافته مثل هیات تجاری شیکاگو یا بازار بورس نیویورک است.

برای مثال مدیر پورتفوی یک صندوق بازنشستگی ممکن است مبالغ زیادی در اوراق خزانه بلندمدت آمریکا سرمایه‌گذاری کند. اگر نرخ‌های بهره افزایش یابد، ارزش اوراق خزانه کاهش خواهد یافت. برای مصون‌سازی این ریسک، مدیر پورتفوی می‌تواند قراردادهای آتی اوراق خزانه را بفروشد. فرض کنید نرخ بهره همانگونه که انتظار می‌رود افزایش یابد و قیمتهای اوراق کاهش یابد. ارزش قراردادهای آتی نیز کاهش خواهد یافت که مدیر پورتفوی را قادر می‌سازد با بازخرید در قیمتی پایین‌تر آن را تسویه کند. سود به دست آمده از بازخرید قراردادهای آتی به صورت بخشی یا کامل، کاهش در ارزش بازار اوراق خزانه تحت مالکیت را جبران خواهد کرد. البته نرخ‌های بهره همیشه طبق انتظار حرکت نمی‌کنند بنابراین مصون‌سازی ممکن است کامل نباشد. هزینه‌های معامله نیز وجود خواهد داشت. با این حال مدیر پورتفوی از طریق مصون‌سازی، خسارت بالقوه در قیمتهای اوراق در صورت افزایش نرخ بهره را کاهش داده است.

سهامی کردن یک شرکت تجاری: سهامی کردن مثال دیگری از انتقال ریسک است. اگر شرکت دارای مالکیت واحد باشد، دارایی‌های شخصی مالک توسط اعتباردهندگان می‌تواند برای پرداخت بدهی‌ها استفاده شود. اگر شرکت سهامی باشد دارایی‌های شخصی توسط اعتباردهندگان نمی‌تواند برای پرداخت بدهی‌ها استفاده شود. در اصل، از طریق سهامی کردن، مسئولیت سهامداران محدود می‌شود و ریسک عدم داشتن دارایی‌های کافی شرکت برای پرداخت بدهی‌ها به اعتباردهندگان انتقال داده می‌شود.

بیمه: برای بسیاری از افراد، بیمه عملی‌ترین روش برای اداره ریسکهای اصلی است. اگر چه بیمه خصوصی ویژگی‌های متعددی دارد، بر سه ویژگی اصلی باید تاکید شود. اول، انتقال ریسک به این دلیل استفاده می‌شود که ریسک خالص به بیمه‌گر انتقال داده شده است. دوم، روش تجمیع استفاده شده است تا خسارتهای تعداد کمی را به کل گروه گسترش دهد تا خسارت متوسط جایگزین خسارت واقعی گردد. نهایتا ریسک ممکن است با به کار‌گیری قانون اعداد بزرگ کاهش داده شود که از طریق آن بیمه‌گر می‌تواند تجربه خسارت آتی را با دقت زیاد پیش‌بینی کند. این ویژگیها با جزئیات بیشتر در فصل 2 بحث شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *